Showing posts with label Lemúrinn. Show all posts
Showing posts with label Lemúrinn. Show all posts

14.7.12

Ræninginn sem breyttist í skó


BigNoseShoes
Hestaþjófurinn og skúrk­ur­inn Big Nose George myrti tvo lag­anna verði árið 1878 í ringul­reið land­nem­a­ár­anna í Villta vestr­inu.Nokkrum árum síðar hafði hann breyst í glæsi­legt skópar sem ungur og efni­legur læknir gekk í við hátíð­leg tækifæri.

Sögusvið þess­arar skrýtnu og óhugn­an­legu sögu erWyoming-​​ríki í norð­vest­ur­hluta Bandaríkjanna. Þar mæta hinar miklu sléttur mið­ríkj­anna hinum gríð­ar­legu háu og til­komu­miklu Klettafjöllum. Ríkið er nokkuð stórt – rúm­lega tvö­falt stærra að flat­ar­máli en Ísland. Það er strjál­býlt og býr aðeins hálf milljón manna í ríkinu.

En við hverfum nú til ársins 1878. Til Villta vestursins. Wyoming hafði ekki verið kort­lagt að fullu. Hátt uppi í fjöll­unum bjuggu indí­ánar. Við fjalls­ræt­urnar og í dölum bjuggu fáeinir land­nemar sem helst lifðu á umstangi og þjón­ustu í kringum lest­artein­ana en hin fræga Union Pacific Railroad-​​lest fór í gegnum ríkið.

Big Nose glæpon, Robert fógeti og Tip spæj­ari
Gengi hesta­þjófa og óþokka lang­aði til að ræna lest­ina. Leiðtogi þeirra var Big Nose George Parrot, ógeðs­legur náungi, ann­ál­aður bófi og ofbeld­is­maður. Annar misynd­is­maður í hópnum var Charlie Burren sem var líka frægur fyrir fanta­skap og svínarí.

Þeir lædd­ust til óbyggða þar sem þeir komu að lest­artein­unum í grýttum eyði­dal. Ræningjahyskið fikt­aði í tein­unum og reyndi að skemma þá; það ætlaði að láta lest­ina fara út af spor­inu og hirða öll verð­mæti úr farm­inum og vösum far­þeg­anna í ringul­reið slyssins.

Ræningjarnir rembd­ust við um stund þangað til maður á hesti birt­ist skyndi­lega í fjarska. Þeir hlupu í felur. Maðurinn kom að tein­unum og sá skemmd­irnar. Hann var eft­ir­lits­maður lest­ar­fé­lags­ins sem átti fyrir til­viljun leið þarna hjá. Eftirlitsmaðurinn rauk af stað til byggða til að kalla á við­gerð­ar­menn og stöðva lest­ina svo ekki myndi til slyss koma.

Þegar eft­ir­lits­mað­ur­inn kom til byggða til­kynnti hann yfir­völdum um skemmd­ar­verkin. Kallaðir voru til tveir lag­anna verðir: Robert Widdowfield, fógeti í sýsl­unni, og Tip Vincent, spæj­ari frá Union Pacific-​​lestarfélaginu.

Þeir eltu slóð ræn­ingj­anna hátt upp í fjöllin og komu að áning­ar­stað þeirra. Widdowfield og Vincent vissu ekki að þjóf­arnir biðu komu þeirra og lágu í leyni á bak við runna. Löggurnar leit­uðu að ein­hverjum vís­bend­ingum og sáu ösku eftir varð­eld í melnum.

Big Nose George.
Bófinn Big Nose George.
Widdowfield upp­götv­aði þá sér til skelf­ingar að askan var enn þá heit og að ræn­ingjarnir gætu því ekki verið langt undan. Á því augna­bliki stukku Big Nose George og félagar úr felu­stað sínum og hófu skot­hríð. Widdowfield fógeti fékk byssu­kúlu í and­litið og lét lífið sam­stundis. Bófarnir hæfðu Tip Vincent áður en hann náði að flýja í skjól. Þeir hirtu öll verð­mæti af þeim látnu, byss­urnar og hest­ana, földu líkin og höfðu sig á brott.

Fylliríisröfl kom upp um þá
Yfirvöldum varð fljót­lega ljóst að Widdowfield og Vincent höfðu verið myrtir og hétu 10.000 doll­ara lausn­ar­gjaldi fyrir morð­ingj­ana, sem í þá daga var gíf­ur­legt fé. Ræningjarnir höfðu kom­ist undan og hóp­ur­inn sundr­ast. Árið 1880 sátu Big Nose George og Charlie Burris á krá í Montana og voru drukknir. Í vím­unni fóru þeir að monta sig af afrekum sínum og sögðu þeir hvaða manni sem var frá hel­vítis fógeta­titt­inum og vini hans sem þeir hefðu skotið að gamni sínu.

Þeir náð­ust hvor í sínu lagi skömmu eftir hina óvæntu játn­ingu. Burris náð­ist fyrst og var sendur með lest til Wyoming. Við kom­una tók æstur múgur á móti honum og hengdi hann í símastaur á lest­ar­stöð­inni. Þegar Big Nose George náð­ist skömmu síðar var réttað yfir honum og var hann dæmdur til heng­ingar. Hann reyndi að flýja úr fanga­klef­anum á fógeta­skrif­stof­unni í Rawlings þar sem hann beið aftöku sinnar árið 1881.

Flóttatilraunin mistókst en fóget­inn lá eftir í sárum eftir átökin við George. Tvö hundruð manna múgur réð­ist þá inn í fanga­klef­ann, hand­sam­aði Big Nose George og hengdi hann í símastaur. Það tókst reyndar ekki vel því þrjár atlögur þurfti til áður en bóf­inn hékk lát­inn í staurnum, hin tvö skiptin höfðu verið blóðug og höfðu eyrun fokið af George í klaufa­legum atgangnum.
Sólin sett­ist þennan dag, hver fór til síns heima og var Big Nose George fyrir flestum úr sögunni.

Hauskúpan söguð og skór smíð­aðir úr húðinni
Daginn eftir fóru stað­ar­lækn­arnir, hinn gamli Thomas Maghee og hinn ungi John Osborne, til útfar­ar­stjór­ans og tóku lík Big Nose George með sér á lækna­stof­una. Með í för var einnig 15 ára stúlka, Lillian Heath, sem var aðstoð­ar­stúlka lækn­anna og átti sjálf eftir að verða einn fyrsti kven­læknir Bandaríkjanna.

Maghee sag­aði nú með mik­illi nákvæmni efri hlut­ann af hauskúpu George. Hann vildi gægj­ast á heil­ann, vildi sjá hvort óforskamm­aðir glæpa­menn hefðu öðruvísi heila en annað fólk. Það var nú vís­ast ekki – þetta var sams­konar grautur í höfð­inu á venju­legu fólki — og gaf gamli lækn­ir­inn Lillian afsög­uðu hauskúpuna.

Á meðan Maghee og Lillian héldu sig nokk­urn veg­inn innan skyn­sem­is­marka gekk John Osborne skref­inu lengra. Hann byrj­aði á að búa til helgrímu af and­liti George — án eyrn­anna, eins og gefur að skilja. Því næst fjar­lægði hann húð­ina af mjöðmum og bringu líks­ins og sendi til leð­ur­verk­stæðis í Denver.

Fyrirmælin voru mjög nákvæm: Skósmiður átti að nota húð­ina með geir­vörtum manns­ins áföstum og smíða úr henni skópar og tösku.

Þegar Osborne fékk skóparið loks­ins, fyllt­ist hann von­leysi; skósmið­ur­inn hafði gleymt að nota geir­vört­urnar í skó­gerð­ina. Reiðin rann þó fljót­lega af lækn­inum unga og hóf hann að nota skóna við hátíð­leg tilefni.

Árið 1892 var dr. John Osborne kjör­inn rík­is­stjóri Wyoming og þegar hann fagn­aði sigr­inum á kosn­inga­vöku dans­aði hann í skónum sem búnir voru til úr Big Nose George.

Líkið af George var geymt í viskít­unnu með salt­lausn fyrsta árið á meðan Osborne gerði ýmsar furðu­legar til­raunir með það. Síðan gróf hann tunnuna.

Bein bófans.
Viskítunnan með lík­ams­leifum Big Nose George.

Hauskúpan útidyratrappa
Víkur nú sög­unni til ársins 1950 þegar mál Big Nose George og afrif lík­ams­leifa hans voru löngu gleymd. Tunna fannst þá í jarð­veg­inum þegar grafa átti fyrir hús­grunni. Í tunn­unni voru gömul bein og hálf hauskúpa.

Dr. Lillian Heath, sem þá var komin yfir áttrætt, dró fram efri hluta hauskúp­unnar. Jú, það stefndi, hauskúpu­hlut­arnir smellpöss­uðu saman. Gamla konan hafði þá notað hauskúp­una sem ösku­bakka, krukku fyrir blý­anta og útidyratröppu svo fátt eitt sé nefnt á þeim fjöl­mörgu árum sem liðið höfðu.

Lillian Heath.
Dr. Lillian Heath með hauskúpu Big Nose George, en hún not­aði hana sem ösku­bakka og útidyratröppu.

Big Nose George breyttist í þessa skó.
Skórnir sem smíð­aðir voru með húð Big Nose George. Þeir eru nú geymdir á minja­safni í Wyoming. (Carbon County Museum).

Reif vindilinn af Churchill og tók fræga mynd

karsh-title-600x397
Breski for­sæt­is­ráð­herr­ann Winston Churchill gekk um gólf. Hann var nið­ur­sokk­inn í hugs­anir sínar. Enda var þetta á einum sögu­leg­asta tíma­punkti allra tíma. Því þetta var í lok árs 1941, þegar nas­istar höfðu lagt undir sig Evrópu og höfðu yfir­hönd­ina í seinni heims­styrj­öld­inni. Churchill var staddur í Ottawa í Kanada og var nýbú­inn að flytja þrumuræðu yfir kanadíska þinginu.

Japanir höfðu nokkrum vikum fyrr ráð­ist á banda­rísku flota­stöð­ina Pearl Harbor á Hawaii og Norður-​​Ameríka var öll að drag­ast inn í stríðið.

Skyndilega var bankað á dyrnar.

Forsætisráðherrann hafði beðið um að fá að vera í friði, vildi enga truflun. En hann opn­aði. Inn gekk mjó­sleg­inn ljós­mynd­ari sem ráð­inn hafði verið af kanadískum yfir­völdum til að taka nokkrar ljós­myndir af Churchill í til­efni af heim­sókn hans.

Ljósmyndarinn var Yousef Karsh og tók þetta kvöld eina fræg­ustu ljós­mynd­ina sem til er af Winston Churchill. Myndin sýnir Churchill ákaf­lega alvar­legan en Karsh beitti brögðum til að fanga þessar til­finn­ingar á filmur sínar. Hér er sagan af því:

Yousuf Karsh.
Yousuf Karsh.

Karsh vissi að hann hafði mjög stuttan tíma til þess að taka mynd­irnar. En samt byrj­aði hann á því að rann­saka Churchill og skrif­aði hjá sér minn­ispunkta um sér­kenni hans, hegðun, fram­komu og lík­ams­stöðu. Hann hring­sól­aði í kringum for­sæt­is­ráð­herr­ann sem hafði enga þolin­mæði fyrir þessum leikjum.

Hann bað Churchill að setj­ast í stól og beindi ljós­unum að honum og hélt svo áfram að skrifa eitt og annað hjá sér og mændi þess á milli á gamla mann­inn. Churchill var fúll því eng­inn hafði sagt honum að til stæði að ljós­mynda hann.

Hann fékk nóg og hreytti út sér: „Þú hefur tvær mín­útur. Og ekki sög­una meir, tvær mín­útur.“ Hann horfði þver­móðsku­legur á ljós­mynd­ar­ann og dró síðan upp gríð­ar­stóran vindil úr kass­anum sínum og byrj­aði að púa hann með miklum tilþrifum.

En Karsh hafði ekki ætlað að mynda Churchill reykj­andi vindil. Hann taldi sig þurfa öðru vísi lýs­ingu fyrir það og fannst það almennt ekki passa. Hann bað því for­sæt­is­ráð­herr­ann kurt­eis­lega að slökkva í vindl­inum. En Churchill harð­neit­aði því.

Því næst gekk Karsh ofur­hægt upp að Winston og þóttist vera að stilla ljósin. En skyndi­lega, leift­ursnöggt, greip hann utan um vindil­inn og tog­aði hann ofur­var­lega úr túl­anum á Churchill og gekk því næst upp að mynda­vél­inni og smellti af.

Ljósmyndin sýnir grafal­var­legan mann sem mörgum fannst tákna ákveðni og árræði for­sæt­is­ráð­herr­ans breska en í raun var Churchill ein­fald­lega trylltur af bræði vegna þessa ófyr­ir­leit­lega og dóna­lega bragðs ljósmyndarans.

Karsh rifj­aði þetta upp síðar: „Ég gekk upp að honum og tog­aði vind­ill­inn út úr honum, hugs­un­ar­laust en samt með virð­ingu og sagði: „Afsakið mig herra minn“. Þegar ég var kom­inn aftur til mynda­vél­ar­innar var hann svo her­skár á svip­inn að ég hélt að hann myndi ganga frá mér.

Og það var á því augna­bliki sem ég smellti af.

Þögnin var óbærileg.

En þá fór Churchill að brosa og sagði: „Þú mátt taka aðra mynd.“ Hann gekk upp að mér, tók í hönd­ina á mér og sagði: „Flott hjá þér. Þú gætir jafn­vel látið öskrandi ljón standa kyrrt fyrir myndatöku.““


Myndin fræga, sem ljós­mynd­ar­inn kall­aði „The Roaring Lion“, öskrandi ljón í til­efni af þessum orðum Churchills.


Churchill komst í gott skap og hrós­aði ljós­mynd­ar­anum Karsh. En þessi mynd er engan veg­inn eins þekkt. Mynd: Yousef Karsh.

Via Iconic Photos
.

11.7.12

Breski íshafsleiðangurinn 1931 og misheppnuð björgun Íslendinga


af vefnum 

Screen Shot 2012-07-06 at 21.49.29
Í júlí árið 1930 lögðu fjór­tán ævin­týrafúsir ungir Bretar af stað til Grænlands. För þeirra hafði seinkað um þrjá mán­uði af þeirri óvenju­legu ástæðu að ofdekr­aður lemúr réðst á einn leið­ang­urs­manna sem þá var staddur í mat­ar­boði um borð í snekkju.

Hefðarlemúrinn sem beit heimskautafara

Grein eftir Veru Illugadóttur
af vefnum



Screen Shot 2012-07-04 at 18.35.45
Þegar breski auðjöf­ur­inn Stephen Courtauld keypti mið­alda­höll­ina Eltham Palace í suð­aust­ur­hluta Lundúna árið 1933 var hún í nið­ur­níðslu. Cortauld og eig­in­kona hans Virginia spör­uðu engu til að gera höll­ina upp og byggðu á hall­ar­svæð­inu nýtt hús frá grunni í glæsi­legum og rík­mann­legum Art Deco-​​stíl.

Í hinni nýju Eltham Palace höfðu Cortauld-​​hjónin allt til alls, allan hugs­an­legan lúxus. Meðal ann­ars létu þau inn­rétta sér­her­bergi fyrir gælu­dýrið þeirra, lemúr­inn Mah-​​Jongg.