30.9.13

10. bekkur


(æfing1:kyn)(æfing2:kyn)
(æfing1:tala)(æfing2:tala)
(æfing1:fall)(æfing2:fall)



1.1.1. Beyging nafnorða (veik, sterk og óregluleg)
(æfing1)(æfing2)




1.1.2. Kenniföll nafnorða
(æfing1)(æfing2)(æfing3)



1.2. Orðflokkar: Fallorð: Lýsingarorð
(æfing1:kyn)(æfing2:kyn)
(æfing1:tala)(æfing2:tala)
(æfing1:fall)(æfing2:fall)


1.2.1. Stigbreyting og stofn lýsingarorða
(æfing1:stofn)(æfing2:stofn)
(æfing1:stigbreyting)(æfing2:stigbreyting)


1.2.2. Hliðstæð og sérstæð lýsingarorð  
(æfing1)(æfing2)




1.2.3. Sterk og veik beyging lýsingarorða
(æfing1)




1.3. Orðflokkar: Fallorð: Greinir
(æfing)



1.4. Orðflokkar: Fallorð: Töluorð
(æfing1)(æfing2)



1.5. Orðflokkar: Fallorð Fornöfn
(æfing1:kyn)(æfing2:kyn)
(æfing1:tala)(æfing2:tala)
(æfing1:fall)(æfing2:fall)
(æfing1:flokkar)(æfing2:flokkar)



1.5.1. Hliðstæð og sérstæð fornöfn
(æfing1)(æfing2)

Njála (vika 1 til 3)

Dagur 1



Hér segir frá Unni Marðardóttur og þeim bræðrum Hrúti og Höskuldi. Hrútur móðgar Höskuld í veislu með nokkrum vel völdum orðum um dóttur Höskulds. Þau orð eiga eftir að rætast seinna í sögunni.

Könnun 


Dagur 2



Hér segir af kvennamálum Hrúts og karlamálum Hallgerðar frænku hans. Hrútur „lendir í“ framhjáhaldi í Noregi og sambönd Hallgerðar enda yfirleitt með ósköpum.

Könnun



Dagur 3


Hallgerður gefst upp á karlamálunum í bili en nýjar hetjur koma inn á sviðið. Þar er glæsilegastur Gunnar, frændi Unnar Marðardóttur. Hann tekur að sér að bjarga hennar málum. Hann nýtur hjálpar vinar síns Njáls. Sagt er frá þeim og fjölskyldum þeirra.

Könnun





Dagur 4



Gunnar fer í víking og snýr heim sem mikil hetja. Hann og Hallgerður taka saman. Eftir rifrildi í veislu fara konur Gunnars og Njáls, Hallgerður og Bergþóra, að láta drepa húskarla þeirra til skiptis. Gunnar og Njáll reyna að halda sættum þrátt fyrir blóðbaðið.

Könnun

10. bekkur



Dagur 5




Gunnar eignast óvini sem nýta sér það að Hallgerður á það til að taka vondar ákvarðanir. Úr verður heilmikil flækja sem endar með því að Gunnar slær Hallgerði og verður ásamt bróður sínum átta mönnum að bana í bardaga – sem fyrst og fremst verður vegna þess að óvinir Gunnars kalla hann grenjuskjóðu.

Könnun

10. bekkur


Dagur 6


Könnun

10. bekkur

Dagur 7



Könnun


Dagur 8


Könnun


Dagur 9



Könnun


Dagur 10



Könnun

8. bekkur
9. bekkur
10. bekkur

Dagur 11




Könnun

10. bekkur

Dagur 12


Könnun

28.8.12

Hljóðbreytingar, verkefni

Rannsókn

Finnið að lágmarki 15 manns og látið hvern og einn endurtaka orðið „tamjan“ og telja um leið: „tamjan einn“, „tamjan tveir“, „tamjan þrír“... upp í „tamjan tuttugu“.

Hver og einn hefur sitt hlutverk.

Einn hópmeðlimur stýrir framkvæmdinni, útskýrir fyrir viðfangsefninu hvað á að gera og gætir þess að allt fari rétt fram.

Annar sér um að taka tímann sem það tekur að telja upp í „tamjan tuttugu“.

Þriðji sér um að fylgjast nákvæmlega með því hvort viðfangsefnið segi „tamjan“ allan tímann eða hvort orðið breytist í „temjan“ á einhverjum tímapunkti. Athuga þarf sérstaklega hvort þeir sem skipti yfir í „temjan“ haldi sig við það eftirleiðis eða hvort þeir skipti aftur í „tamjan“.



Gerið skýrslu þar sem þið notið númer í staðinn fyrir nöfn þátttakenda og skráið eftirfarandi upplýsingar:

Nr. þátttakanda, 
tími (í sek), 
(  ) hélt sig við „tamjan“ allan tímann, 
(  ) skipti yfir í „temjan“ en fór aftur í „tamjan“

(  ) skipti yfir í „temjan“ og hélt sig við það.
(  ) skipti yfir í eitthvað annað. Hvað? 


Gerið líka samantekt fremst í skýrsluna þar sem fram kemur:

Hlutfallslegur fjöldi þeirra sem héldu sig við „tamjan“ allan tímann og hinna sem skiptu yfir í „temjan“ (í prósentum).

Meðaltími þeirra sem héldu sig við „tamjan“ og hinna sem skiptu yfir í „temjan“.

Niðurstöður ykkar. Hvaða ályktanir má draga af muninum, ef einhver er.


Veggspjald / rafrænt spjald



Búið til rafrænt eða pappír veggspjald sem sýnir þær hljóðbreytingar sem verða í i- og u-hljóðvarpi. Markmið verkefnisins er að þið hannið fallegt og nytsamlegt spjald/mynd sem sýnir hljóðvörpin á skýran og einfaldan hátt.

31.7.12

Síðuyfirlit


Myndband sem fer yfir uppsetningu síðunnar og skýrir hvað er komið og hvað væntanlegt.

23.7.12

Rökleikni 5




Sum Z eru hvorki Q né W.
Sum Q eru bæði Z og W.
Sum Q eru Z en ekki W.

...er þá mögulegt að...

sum W séu Z en ekki Q?


Svarið er augljóslega já. 

Myndin hér að ofan uppfyllir öll skilyrðin, líka það síðasta.



Framhald seinna.

Rökleikni 4

Svarið er nei.

Hér er útilokað að uppfylla öll skilyrðin.

Ég get vissulega látið öll W vera Z (sjá mynd).

En í hvaða skrefi lendum við í vandræðum?


1. Öll W eru Z.
2. Sum W eru Q og öfugt (sést á myndinni).
3. Sum W eru ekki Q og öfugt (sést á myndinni).
4. Ekkert Z er Q.

Svarið er að engin W geta verið Q (2) ef ekkert Z er Q (4) en öll W eru Z (1).

Eða með því að lýsa myndunum. Q getur ekki skarast við W ef Q má ekki snerta Z, því W er inni í Z.

Ef þú skilur þetta skaltu velta eftirfarandi forsendum fyrir þér:

Ef við gefum okkur að...

Sum Z eru hvorki Q né W.
Sum Q eru bæði Z og W.
Sum Q eru Z en ekki W.

...er þá mögulegt að...

sum W séu Z en ekki Q?

Svaraðu og smelltu svo hér.

Rökleikni 3

Svarið er já.

Við getum vel uppfyllt öll skilyrðin og samt fengið út að a.m.k. einhver W geti verið Z.

T.d. svona:

Skilyrðin voru:  


Sum W eru Q og öfugt (sést á myndinni).
Sum W eru ekki Q og öfugt (sést á myndinni).
Ekkert Z er Q.

og svo er augljóst að sum W eru Z.

Við gætum m.a.s. útbúið þetta þannig að öll Z séu W:


En gætum við, með sömu forsendum gert þetta þannig að öll W séu Z? 

Þ.e. uppfyllt öll þessi skilyrði:

Sum W eru Q og öfugt.
Sum W eru ekki Q og öfugt.
Ekkert Z er Q.

og

Öll W eru Z.


Svaraðu og smelltu hér.

Rökleikni 2


Skoðum þessa mynd. Hér má fullyrða:

Sum Q eru W.
Sum Q eru Z.
Sum Q eru W og Z.
Sum Z eru W.
Sum W eru Z.
Sum W eru Q.
Sum Z eru Q.
Sum Z eru ekki W.
Sum Z eru ekki Q.
Sum W eru ekki Z.
Sum W eru ekki Q.
Sum Q eru ekki W.
Sum Q eru ekki Z.
Sum Q eru ekki W og Z.


En skoðum nú áfram:

Hér á eftir að setja Z inn á myndina. Það sem þú færð að vita er þetta:

Sum W eru Q og öfugt (sést á myndinni).
Sum W eru ekki Q og öfugt (sést á myndinni).

Ekkert Z er Q.

Ef allt ofangreint er rétt, er þá mögulegt að einhver W geti verið Z?

Svarmöguleikarnir eru a) , b) nei og c) ómögulegt að segja.

Svaraðu fyrir þig og smelltu svo hér.

Rökleikni 1

Gefum okkur að þessi blái kassi tákni allar lifandi verur á Jörðinni.


Og að þessi rauði kassi séu öll dýr. Rauði kassinn er innan þess bláa vegna þess að dýr eru lífverur og tilheyra því bæði rauða svæðinu og því bláa.


Græni kassinn táknar spendýr. Einstaklingar í þessum flokki tilheyra öllum flokkunum þrem (Spendýr < Dýr < Lífverur).

Appelsínuguli kassinn táknar alla sem hafa tvo fætur. Þeir sem hafa tvo fætur eru sumir spendýr en aðrir einhverjar aðrar dýrategundir. Allir sem hafa tvo fætur eru lífverur.
Við myndum segja að hugtakið lífvera sé mjög víðtækt en hugtakið spendýr sértækt

Græni kassinn táknar alla hluti sem eru svartir á litinn. Samkvæmt þessu eru til svartar lífverur, svört dýr, svört spendýr og svartir tvífætlingar (bæði spendýr og önnur dýr).

Það eru líka til svartir hlutir sem eru ekki lifandi.

Nú skulum við skoða tengsl hluta.


Þessir tveir reitir skarast ekki enda eru engir hvítir hlutir svartir hlutir og öfugt.



Hér má sjá að... 
sum X eru Y
sum Y eru X
sum X eru ekki Y og 
sum Y eru ekki X.


Hér má sjá að...
öll F eru P,
öll S eru P
sum P eru F,
sum P eru S,
sum P eru F eða S,
engin F eru S.


Skoðaðu sérstaklega að það að segja sum P eru F og sum P eru S merkir það sama og sum P eru F eða S.



Af hverju skyldi það ekki vera það sama og sum P eru F og S?





Sagnmyndir